ประตูน้ำ หรือวาล์ว สามารถแบ่งตามลักษณะการใช้งานได้ 2 แบบ คือ

1. ประตูน้ำทีใช้ในการ เปิด-ปิด หรือ Shut off valve เป็นวาล์วที่มีลักษณะการใช้งานได้แค่เปิดสุดหรือปิดสุดเท่านั้น ได้แก่ ประตูน้ำลิ้นยก Gate Valve
2. ประตูน้ำที่ใช้ในการควบคุม หรือ Control Valve เป็นวาล์วที่ใช้ในการควบคุมปริมาณ หรือทิศทางการไหล รวมถึงใช้ในการควบคุมแรงดันในเส้นท่ออีกด้วย เราสามารถจัดหมวดหมู่หลักๆ ออกเป็น 3 หมวด ได้แก่
   • ประตูน้ำที่ใช้ควบคุมปริมาณการไหล Flow Control Valve คือวาล์วที่สามารถปรับการเปิด-ปิดเป็นเปอร์เซ็นต์ได้ และทำให้อัตราการไหลเปลี่ยนไปตามเปอร์เซ็นต์การเปิดของลิ้นวาล์ว ได้แก่ ประตูน้ำลิ้นปีกผีเสื้อ (Butterfly Valve), ประตูน้ำบานเลื่อน (Sluice Gate), ประตูน้ำล้น (Weir Gate), บอลวาล์ว (Ball Valve), โกลบวาล์ว (Globe Valve), ฯลฯ
   • ประตูน้ำที่ใช้ควบคุมทิศทางการไหล หรือ Directional Control Valve เป็นวาล์วที่ใช้ในการควบคุมทิศทางการไหลให้เป็นไปในทิศทางเดียวโดยจะป้องการไม่ให้เกิดการไหลย้อนกลับ ได้แก่ ประตูน้ำกันกลับ (Check Valve), หัวกะโหลกทางดูด (Foot Valve), ประตูระบายน้ำ (Flap Valve หรือ Flap Gate), ฯลฯ
   • ประตูน้ำที่ใช้ควบคุมแรงดันไม่ให้เกินขีดจำกัด หรือ Safety Valve เป็นวาล์วที่ใช้สำหรับลดแรงดันในระบบเมื่อแรงดันในระบบสูงเกินไป หรือเพิ่มแรงดันในระบบเพื่อป้องกันไม่ให้ในระบบเกิดสูญญากาศ ซึ่งอาจจะทำให้ในเส้นท่อเกิดการเสียหายได้ หรือทำให้ระบบในเส้นท่อทำงานได้ไม่สมบูรณ์ ได้แก่ วาล์วระบายแรงดัน (Pressure Relief Valve), ประตูน้ำระบายอากาศ (Air Valve หรือ Air Vent Valve)

ประตูน้ำลิ้นปีกผีเสื้อ (Butterfly valve) เป็นประตูน้ำที่สามารถใช้งานได้หลากหลายประเภท เพราะสามารถทำงานได้ทั้งการเปิดสุด-ปิดสุดและสามารถปรับการเปิด-ปิดเป็นเปอร์เซ็นต์ได้ ทำให้สามารถควบคุมอัตราการไหลของของไหลภายในเส้นท่อได้

คู่มือนี้เหมาะสำหรับประตูน้ำลิ้นปีกผีเสื้อ (Butterfly valve) ที่มีรายละเอียดดังต่อไปนี้

1. เป็นประตูน้ำลิ้นปีกผีเสื้อประเภทปิดสนิทที่ใช้แหวนยางเป็นวัสดุกันรั่วที่ลิ้น
2. ประตูน้ำลิ้นปีกผีเสื้อที่ออกแบบให้มีการเยื้องศูนย์แบบสองมิติ (Double  Eccentric ) คือ     2.1 เยื้องศูนย์ในแนวขนานกับหน้าสัมผัส     2.2 เยื้องศูนย์ในแนวตั้งฉากกับหน้าสัมผัส
3. ประตูน้ำที่มีความดันที่ใช้งานตั้งแต่ 6 บาร์ แต่ไม่เกิน 16 บาร์
4. ทิศทางการไหลแบบสองทิศทาง ( Bi-Directional Flow )
5.  เป็นประตูน้ำลิ้นปีกผีเสื้อแบบปลายหน้าจาน 2 ด้าน ใช้ร่วมกับสลักเกลียวและแป้นเกลียว
6. การใช้งานประตูน้ำลิ้นปีกผีเสื้อ เป็นแบบหมุนซ้ายโดยใช้ใช้ชุดเกียร์ควบคุมการเปิด-ปิดลิ้นประตูน้ำ

การใช้งานประตูน้ำลิ้นปีกผีเสื้อ  เพื่อให้ใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพและมีอายุการใช้งานสูงสุดควรใช้งานตามข้อกำหนดดังนี้

1. ใช้ในท่อที่มีความเร็วการไหล (Flow Rate) ไม่เกิน 2.4 เมตรต่อวินาที
2.  เมื่อใช้ประตูน้ำลิ้นปีกผีเสื้อควบคุมปริมาณการไหลไม่ควรให้แรงดันต้นน้ำต่อท้ายน้ำมากกว่า 2 เท่า
3. ของไหลในเส้นท่อต้องสะอาดไม่มีสิ่งเจือปนที่อาจจะทำให้แหวนยางที่ลิ้นเกิดความเสียหายได้

ห้ามปรับแต่งสลักเกลียวที่ใช้ในการตั้งตำแหน่งบนชุดเกียร์ที่ตั้งไว้จากโรงงานโดยเด็ดขาด*** นอกจากจะมีเจ้าหน้าที่หรือช่างผู้ชำนาญการด้านประตูน้ำลิ้นปีกผีเสื้อกำกับควบคุมอยู่

การติดตั้งประตูน้ำลิ้นปีกผีเสื้อ Butterfly Valve

1. ถอดฝาปิดหน้าจานประตูน้ำลิ้นปีกผีเสื้อออกทั้งสองด้าน(ถ้ามี)
2.  เปิดลิ้นประตูน้ำปีกผีเสื้อโดยการหมุนพวงมาลัยตามทิศทางเปิดหรือ Open และทำความสะอาดภายในโดยเฉพาะแหวนยาง ซึ่งอาจมีสิ่งสกปรกค้างอยู่ภายใน
3.  ปิดลิ้นประตูน้ำลิ้นปีกผีเสื้อให้อยู่ในตำแหน่งปิดก่อนทำการเคลื่อนย้าย
4. เคลื่อนย้ายประตูน้ำด้วยเครื่องมือที่เหมาะสม
5. ติดตั้งประตูน้ำเข้ากับหน้าจานของระบบท่อโดยให้ทิศทางการไหลตรงกับเครื่องหมายลูกศรที่อยู่บนตัวเรือนของประตูน้ำ จากนั้นใส่ปะเก็นยางระหว่างหน้าจานและร้อยสลักเกลียวและขันแป้นเกลียวที่อยู่ตรงกันข้ามสลับกันไปมา จนครบทุกตัวโดยให้ความสมดุลไม่ใช้แรงมากเกินไปที่ข้างใดข้างหนึ่ง (การขันเกลียวสามารถดูได้จาก Link : https://www.chaipongengineering.com/2019/01/04/วิธีการติดตั้งประตูน้ำ/)
6. เมื่อติดตั้งแล้วเสร็จให้ตรวจสอบการขันแน่นของสลักเกลียวและแป้นเกลียวทุกจุดโดยการเคาะและฟังเสียง
7. ทดสอบเปิด-ปิด โดยทำการเปิดให้สุดและปิดให้สุด
8. เปิดประตูน้ำตามเปอร์เซ็นต์ที่ต้องการ หรือถ้ายังไม่ใช้มีการงานให้ตั้งประตูน้ำไว้ในตำแหน่งปิดสุด

การบำรุงรักษา

1. ควรมีการเติมจารบีในกล่องเกียร์ประตูน้ำลิ้นปีกผีเสื้อทุก 1 ปี
2. ทำการหมุนเปิด-ปิดลิ้นให้ลิ้นเปิด-ปิดสนิทอย่างช้าๆ ทุกๆ 6 เดือน
3. ตรวจสอบชุดเกียร์ทุกๆ 2 ปี โดยการเปิดฝาชุดเกียร์ และตรวจสอบชิ้นส่วนภายในว่ามีการสึกหรอและเสียหายหรือไม่  ตรวจสอบปริมาณจารบีว่ามีการเสื่อมสภาพหรือไม่

การเก็บรักษา

1. ควรเก็บไว้ในที่ร่ม  อากาศถ่ายเทได้สะดวกและไม่เปียกชื้น
2. หลีกเลี่ยงการเก็บประตูน้ำไว้ในที่กลางแจ้งหรือบริเวณที่มีอุณหภูมิ
3. เก็บลักษาให้ลิ้นอยู่ในตำแหน่งปิดสนิทเสมอ
4. ห้ามวางกับพื้นดินหรือถ้าจำเป็นต้องวางที่หน้างานที่เป็นดินควรนำผ้าใบมารองเพื่อป้องกันสิ่งสกปรกเข้าภายในตัวเรือน

หีบกุญแจประตูน้ำลิ้นปีกผีเสื้อ

                หีบกุญแจเป็นอุปกรณ์ประกอบของประตูน้ำลิ้นปีกผีเสื้อใช้สำหรับการติดตั้งประตูน้ำแบบใต้ดินหีบกุญแจใช้สำหรับป้องกันดินเพื่อให้สามารถทำการเปิด-ปิดหรือซ่อมแซมชุดเกียร์ได้โดยการแค่เปิดฝาหีบกุญแจ ส่วนตัวของหีบกุญแจจะถูกฝังในดินและส่วนฝาปิดจะอยู่เสมอพื้นดินใช้สำหรับครอบชุดเกียร์ของประตูน้ำลิ้นปีกผีเสื้อ ช่วยป้องกันไม่ให้เศษดิน,หินหรือทรายเข้าสู่ชุดเกียร์